خار مریم - Milk Thistle

خار مریم

گیاه خار مریم که در زبان انگلیسی به آن Milk Thistle گفته می شود دارای قدمتی بیش از 2000 هزار سال می باشد و از قدیم الایام توسط پزشکان و حکیمان برای درمان بیماری های کبدی تجویز می شده است.

در عمل پزشکی نوین نیز تحقیقات وسیعی بروی گیاه خار مریم انجام شده و صد در صد خواص درمانی و اثرات مثبت آن بروی کبد تایید شده اند.

خار مریم دارای خاصیت منحصر به فردی در حفاظت از کبد است و هیچ داروی شیمیایی ساخته شده توسط بشر تا به امروز به مانند آن عمل نمی کند.

به عنوان مثال خوردن قارچ آمانیتا که در جنگل ها روییده می شود باعث مسمومیت و آسیب جدی به کبد می گردد و بهترین درمان برای آن استفاده از گیاه خار مریم است، حتی با وجود پیشرفت علم فارماکولوژی، در این مورد پزشکان استفاده از خار مریم را بهترین گزینه برای درمان می دانند.

خواص درمانی خار مریم در سال 1986 برای درمان بیماری های کبدی به ویژه کبد چرب الکلی و غیر الکلی، سیروس کبدی و هپاتیت به اثبات رسید.

همچنین در آن زمان در آزمایشگاه های بالینی مشاهده گردید گیاه خار مریم از کبد در برابر مسکن ها از قبیل استامینوفن محافظت می کند.

ماده اصلی در گیاه خار مریم که باعث حفاظت از کبد می شود سیلیمارین(Silymarin) نام دارد، این ماده به بازسازی سلول های کبد که بر اثر مصرف الکل و سموم آسیب دیده کمک می کند، همچنین با تغییر در لایه بیرونی سلول های کبد از ورود سموم متعدد به داخل سلول ها جلوگیری می کند.

خار مریم با تحریک سلول های کبد برای تولید پروتئین باعث تکثیر و رشد آن ها می گردد و همچنین اثر کاهنده التهاب نیز داشته و برای بیماران مبتلا به هپاتیت و یا سایر بیماری های التهابی بسیار سودمند می باشد.

خار مریم دارای خاصیت آنتی اکسیدان است و باعث محافظت سلول های بدن در برابر اثرات مخرب رادیکال های آزاد می گردد.

خار مریم با افزایش ترشح صفرا باعث دفع سموم از سلول های کبد و تصفیه کیسه صفرا(البته در صورتی که سنگ های صفرا کوچک باشند) و رفع یبوست می گردد.

در اکثر موارد علت اصلی یبوست عدم ترشح اسیدهای صفرا به میزان کافیست، مطالعات نشان میدهند استفاده از گیاه خار مریم کمک به درمان بیماری پسوریازیس نیز می کند.

خار مریم چنانچه توسط خانم ها مصرف شود دارای خاصیت استروژنی می باشد و باعث تحریک تولید شیر در زنان شیرده می گردد و احتمال دارد برای خانم هایی که دچار قاعدگی های دیر هنگام می باشند نیز مفید واقع شود، البته تحقیقات کامل در این باره صورت نگرفته است.

در تحقیقاتی که بروی حیوانات انجام گرفته مشاهده شده مصرف گیاه خار مریم باعث کاهش کل کلسترول می گردد، اما صرفا یک مطالعه کوچک بروی انسان صورت گرفته و هنوز اثر خار مریم بر کاهش کلسترول در انسان اثبات نشده است، با این حال بسیاری از پزشکان طب گیاهی باور به اثر بخشی گیاه خار مریم در کاهش میزان کلسترول دارند.

مصرف گیاه خار مریم برای اغلب بیماری های کبدی مفید است، همچنین مصرف یک دوره 1 ماهه در سال برای همه افراد حتی آن هایی که دچار مشکلات کبدی نبوده نیز توصیه می شود. دلیل آن هم واضح است امروزه آلودگی محیط زیست از هوا و آب گرفته تا مواد غذایی نسبت به گذشته چنین برابر شده و می توان به جرات گفت اکثر مردم دارای مشکلات کبدی حداقل در حد خفیف می باشند.

تحقیقات آزمایشگاهی نشان می دهند که مواد فعال در خار مریم ممکن است اثرات ضد سرطان داشته باشند، همان طور که اشاره شد سیلیمارین یکی از مواد فعال در خار مریم است که دارای خاصیت آنتی اکسیدان بسیار قوی می باشد.

در آزمایش های انجام شده در لوله های آزمایشگاهی این ماده رشد سلول های سرطانی در پروستات، پستان و دهانه رحم را مهار کرده است، تحقیقات بیشتر و کامل تری نیاز است تا بررسی شود آیا مصرف خار مریم برای افراد مبتلا به سرطان های ذکر شده مفید است یا خیر. (جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله پروستات را مطالعه کنید)

چگونگی مصرف گیاه خار مریم:

هم گل خار مریم و هم تخم آن قابل استفاده می باشند اما مطالعات نشان می دهند تخم گیاه خار مریم بیشتر دارای خواص درمانی است، به همین جهت در اکثر مکمل های غذایی و یا چای های کیسه ای از عصاره تخم خار مریم استفاده می شود.

برای کمک به درمان هپاتیت و سیروس کبدی: 160 الی 800 میلیگرم در روز در 3 نوبت، برای سیروس کبدی به مدت 2 سال و برای هپاتیت سه ماه مصرف شود.

برای کمک به تصفیه کبد در افرادی که دچار تنبلی کبد می باشند، 250 میلیگرم یک بار در روز به مدت 8 هفته

افراد عادی 140 الی 250 میلیگرم به مدت 4 هفته

گیاه خار مریم نباید همزمان با داروهایی که متابولیزم آن ها در کبد است مانند آسپرین، استامینوفن و غیره استفاده شود، اگر داروی خاصی مصرف می کنید و یا به هر گونه بیماری مبتلا می باشید قبل از مصرف گیاه خار مریم با پزشک مشورت کنید.

سایر مواردی که احتمال می رود استفاده از گیاه خار مریم مفید واقع می شود:

کاهش کلسترول بد، جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله کلسترول را مطالعه کنید.

افزایش ترشح آنزیم های گوارشی و رفع مشکلات دستگاه گوارش از قبیل نفخ معده

کاهش عوارض یائسگی

درمان یبوست

کمک به کاهش علائم بواسیر

کاهش علائم سندرم قبل از قاعدگی(PMS)

عوارض جانبی:

چنانچه در دوز مجاز و در حد اعتدال مصرف گردد دارای عوارض جانبی نبوده و مصرف آن برای اکثر افراد بی خطر است.
زنان باردار و شیرده باید زیر نظر پزشک مصرف کنند.

نویسنده دکتر دانیال نصیرزاده