ویتامین B12 - ویتامین ب12

ویتامین B12

ویتامین B12 یکی از مهمترین ویتامین های گروه ب است که نقش مهمی در تولید انرژی و گلبول های قرمز ایفا می کند. ویتامین B12 تنها ویتامین محلول در آب است که در کبد ذخیره شده و تنها در منابع غذایی حیوانی مانند گوشت یافت می شود از اینرو گیاه خواران در معرض کمبود ویتامین B12 می باشند.

نقش و عملکرد ویتامین ب12 در بدن انسان:

ویتامین B12 برای تولید گلبول های قرمز و سفید، هموگلوبین، پلاکت ها و سایر اجزای تشکیل دهنده خون ضروری می باشد و کمبود آن می تواند باعث بروز کم خونی شدید و سایر بیماری های خونی گردد. گلبول های قرمز، پلاکت ها و بسیاری دیگر از اجزای خون در مغز استخوان تولید می شوند، فعالیت مغز استخوان به شدت وابسته به میزان کافی از ویتامین ب12 است.

ویتامین B12 برای تولید آر ان ای (RNA) و دی ان ای(DNA) و ثبت اطلاعات ژنتیک و رشد سلول های بدن مورد نیاز است.

ویتامین ب12 همراه با اسید فولیک و ویتامین B6، سبب کاهش میزان اسید آمینه هموسیستئین در خون می شوند، تحقیقات نشان می دهند ازدیاد هموسیستئین باعث افزایش خطر سقط جنین در زنان باردار و بروز بیماری های قلبی و عروقی در سایر افراد می گردد.

ویتامین B12 نقش حیاتی در فعالیت مغز، سیستم اعصاب مرکزی و همچنین حفظ و نگهداری از پوشش رشته های عصبی که به آنها میلین گفته می شود ایفا می کند و کمبود آن با واکنش های عصبی شدید از قبیل گیجی، از دست دادن حافظه، افسردگی، عدم حفظ تعادل هنگام راه رفتن و بروز علائمی مانند بیماری ام اس همراه است.

بدن از ویتامین B12 برای تبدیل آنزیم L-Methylmalonyl-CoA به Succinyl-CoA استفاده می کند، این واکنش برای تبدیل چربی ها و پروتئین ها به انرژی ضروری است، با این مکانیزم ویتامین ب12 باعث افزایش سرعت متابولیزم و انرژی بدن و بهبود عملکرد سیستم گوارش می شود.

علائم و مشکلات مرتبط با کمبود ویتامین B12

بیماری ها و مشکلات جدی بر اثر کمبود ویتامین B12 بوجود می آیند بعضی از آن عبارتند از:

کم خونی: کمبود ویتامین ب12 قابلیت بدن درتولید گلبول های قرمز و هموگلوبین را کاهش و سبب بروز کم خونی می گردد، در آزمایش خون سی بی سی (CBC) سطح پایین هموگلوبین (HB) و گلبول های قرمز خون (RBC) می توانند نشانه ای از کمبود ویتامین B12 باشند، همچنین کمبود ویتامین ب12 و فولیک اسید باعث افزایش غیر طبیعی اندازه گلبول های قرمز خون می شوند که با MCV در آزمایش ها نشان داده می شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله آزمایش سی بی سی (CBC) را مطالعه کنید.

کاهش راندمان ذهن و حافظه: کمبود ویتامین B12 با عوارضی که مرتبط با کاهش راندامان مغز است از قبیل کاهش حافظه، فراموشی، افسردگی، گیجی و سردرگمی همراه است.

آسیب به سیستم اعصاب مرکزی و رشته های عصبی(میلین): همان طور که اشاره شد ویتامین B12 برای حفظ سلامت پوشش رشته های عصبی ضروری است و در صورت کمبود این ویتامین پوشش رشته های عصبی دچار آسیب شده و علائمی مانند بیماری ام اس بروز می کنند.

کاهش انرژی بدن، خستگی مفرط، بی حسی و احساس سوزش در دست ها و پاها، مشکلات عصبی، ضعف عضلات، سرگیجه از دیگر علائم کمبود ویتامین B12 می باشند.

چه میزان ویتامین ب12 باید روزانه دریافت کنیم؟

افراد بزرگسال بالای سن 19 سال روزانه به 2.4، زنان باردار 2.6 و زنان شیرده به 2.8 میکروگرم ویتامین B12 نیاز دارند و مقدار نیاز روزانه کودکان و نوجوانان در حدود 1 میکروگرم در روز است و برای افراد بالای 50 سال روزانه بین 6 الی 12 میکروگرم ویتامین ب12 توصیه می شود.

افراد گیاه خوار در معرض کمبود ویتامین B12 می باشند، جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله گیاه خواری را مطالعه کنید.

همچنین با افزایش سن جذب ویتامین B12 از طریق دستگاه گوارش کاهش می یابد و توصیه می شود افراد بالای سن 50 سال و افراد گیاه خوار این ویتامین را از طریق مکمل های غذایی و یا بصورت تزریقی دریافت کنند.

مشکلات کبدی، مصرف الکل، قاعدگی های شدید در بانوان، خونریزی به هر دلیل، مصرف آسپرین نیاز بدن به ویتامین ب12 را افزایش می دهند.

منابع غذایی ویتامین ب12

انواع گوشت قرمز به ویژه جگر گوسفند، گاو و مرغ، انواع ماهی، گوشت مرغ، صدف دریایی پخته شده، تخم مرغ، بعضی از انواع پنیر از منابع غذایی مناسب برای ویتامین B12 می باشند.

در بسیاری از کشورها برخی از محصولات غذایی پر طرفدار مانند کرن فلکس، شیر، ماست های میوه ای و غیره را با ویتامین B12 غنی می کنند.

مکمل های غذایی و آمپول ویتامین B12

مکمل های غذایی ویتامین ب12 در دوزهای مختلف با و بدون سایر ویتامین های گروه ب تولید و عرضه می شوند.

آمپول های تزریقی ویتامین B12 نیز در دوزهای 100 و 1000 میکروگرم موجود می باشند. از آنجا که آمپول ها و واکسن ها حاوی مقداری جیوه و یا فلز آلومینیوم می باشند که برای بدن مضر است، به نظر بنده مصرف مکمل های غذایی ویتامین ب12 بهتر از استفاده از فرم تزریقی آن ها است و صرفا باید از آمپول برای کسانی استفاده شود که مشکل در جذب این ویتامین از طریق دستگاه گوارش دارند.

اگر به فشار خون، بیماری های کلیوی، قلبی و سایر بیماری های خاص مبتلا می باشید قبل از استفاده از مکمل های غذایی ویتامین ب12 حتما با پزشک خود مشورت کنید.

ازدیاد ویتامین B12 به ندرت رخ می دهد چون بدن قادر است براحتی از طریق ادرار مازاد آن را دفع کند، اما به مانند سایر ویتامین ها نباید در مصرف مکمل های ویتامین ب12 زیاده روی و بدون نظر پزشک بیش از نیاز روزانه استفاده نمود.

با انجام آزمایش خون می توان میزان ذخایر ویتامین ب12 در بدن را اندازه گیری نمود.

نویسنده دکتر دانیال نصیرزاده

 

ویتامین B12 نقش و خواص ویتامین ب12