سدیم - Sodium

نمک

آیا نمک برای سلامت انسان مضر است و باید آنرا بطور کامل از برنامه غذایی حذف کنیم؟

جواب قطعا خیر است، بخش اصلی نمک ماده ای معدنی بنام سدیم است، در نمک های دریا غیر از سدیم سایر مواد معدنی مانند منیزیم، پتاسیم نیز یافت می شوند اما در نمک های تصفیه شده بیش از 98 درصد از آن را سدیم تشکیل می دهد.

سدیم نقش های متعددی در بدن انسان ایفا می کند که در زیر به برخی از آن ها اشاره می کنم:

1. تنظیم حرکات عضلات:

سدیم حمل کننده بار الکتریکی است که به آن الکترولیت گفته می شود.

الکترولیت ها تسهیل کننده حرکات عضلات می باشند و چنانچه شما دچار کمبود سدیم باشید، ضعف و گرفتگی عضلات را تجربه می کنید، سایر الکترولیت ها که با کمک سدیم سبب تنظیم حرکات عضلات می شوند عبارتند از پتاسیم، کلسیم و منیزیم.

میزان هر الکترولیت بر دیگری تاثیر گذار است، به عنوان مثال کلسیم، منیزیم و پتاسیم سبب کاهش میزان سدیم در خون می گردند و برعکس و چنانچه در برنامه غذایی خود یکی از آن ها را بیش از حد مصرف کنید سبب بر هم خوردن توازن سایر الکترولیت ها و بروز مشکلات متعدد می گردد.

میزان نیاز الکترولیت ها برای افراد سالم و بالغ در روز عبارتند از:

کلسیم: 750 الی 1000 میلیگرم و از منابع غذایی حاوی کلسیم می توان به لبنیات(مانند شیر و ماست)، ماهی و انواع کلم اشاره کرد.

منیزیم: 400 میلیگرم و از منابع غذایی حاوی آن می توان به ماهی،  سبزیجات، موز و آووکادو اشاره نمود.

پتاسیم: 4500 میلیگرم و تقریبا تمام میوه ها حاوی میزان قابل توجهی از پتاسیم می باشند.

سدیم: 1000 الی 2300 میلیگرم و بهترین منابع آن نمک دریا و برخی گیاهان دریایی از قبیل کلپ می باشند.

 2. تنظیم حجم و فشار خون:

یکی دیگر از وظایف سدیم تنظیم و حفظ میزان مایعات در خون می باشد که سبب کنترل حجم و فشار خون می گردد و اگر بدنتان دچار کمبود و یا ازدیاد سدیم باشد تغییراتی در حجم و فشار خونتان رخ می دهد.

3. فعالیت غدد فوق کلیوی و افزایش سرعت متابولیزم بدن:

سدیم ماده معدنی است که سبب افزایش فعالیت غدد فوق کلیوی می گردد، غدد آدرنال(فوق کلیوی) 2 غده گرد به اندازه 3 الی 4 اینچ که هر کدام بالای هر کلیه قرار گرفته اند. این غدد هورمون های مختلفی از جمله آدرنالین، کورتیزون، آلدوسترون، استروژن، تستسترون، پروژسترون ،DHEA و.... تولید کرده که نقش های مختلفی در بدن ایفا می کنند. بعضی از وظایف هورمون های تولید شونده توسط این غدد عبارتند از: فعال کردن سیستم فرار و گریز(سیستم مقابله با استرس)، تولید انرژی، افزایش قند خون، تنظیم قوای جنسی، تنظیم سوخت و ساز بدن و چندین نقش مهم و حیاتی دیگر. در کنار سایر ویتامین ها و مواد معدنی سدیم نیز نقش مهمی در فعالیت این غدد ایفا می کند و اگر شما سدیم را بطور کامل از برنامه غذایی خود حذف کنید به مرور زمان فعالیت غدد فوق کلیویتان و به دنبال آن سرعت متابولیزم بدنتان کاهش می یابد و با مشکلات مختلفی از قبیل کاهش انرژی بدن، ازدیاد وزن و غیره روبرو شوید، جهت کسب اطلاعات بیشتر لطفا مقاله غدد فوق کلیوی را مطالعه نمایید.

چه میزان سدیم باید در روز مصرف کنیم؟

بزرگسالان می توانند حداکثر در روز تا 2300 میلیگرم سدیم(معادل 1 قاشق چایخوری نمک) مصرف کنند، که این عدد برای افراد بالای 51 سال به حداکثر 1500 میلیگرم در روز کاهش می یابد. قابل ذکر است میزان نمکی که در پخت و پز استفاده می شود نیز شامل این عدد می باشد.

معمولا اگر برنامه غذایی حاوی میزان کافی از سایر مواد معدنی مانند کلسیم، پتاسیم و منیزیم باشد که سبب کاهش فشار خون می شوند، مصرف مقدار ذکر شده از نمک باعث افزایش فشار خون نمی گردد و برای سلامت انسان ضروی است.

قابل ذکر است میزان مصرف نمک برای اشخاصی که به بیماری های کلیوی، قلب و عروق و فشار خون مبتلا می باشند باید توسط پزشک معالج تعیین گردد.

همچنین عرق کردن سبب دفع سدیم و پتاسیم از بدن می گردد و افرادی که در نواحی گرم سیر زندگی می کنند و یا به واسطه ورزش کردن، سونا درمانی و یا هر فعالیت دیگر بیش از حد طبیعی عرق می کنند نیاز به مصرف مقدار بیشتری سدیم و پتاسیم در روز دارند.

نویسنده مقاله: دکتر دانیال نصیرزاده

نمک دریا، مضرات نمک، فواید نمک، نمک ید دار سدیم