آزمایش سی بی سی, آزمایش خون, نقش پلاکت ها, گلبول های قرمز, هموگلوبین, آر بی سی, گلبول های سفید

سی بی سی

سی بی سی CBC جز آزمایش های متداول و مهم خون می باشد و تقریبا در کنار سایر آزمایش ها همیشه تجویز و بررسی می گردد. در این آزمایش اجزاء تشکیل دهنده خون مانند گلبول های سفید، قرمز، پلاکت ها و فاکتورهای تشکیل دهنده آن ها بررسی می شوند.

این آزمایش می تواند به  تشخیص برخی از بیماری ها مانند کم خونی، عفونت و یا التهاب، خون ریزی داخلی، بیمارهای مرتبط با انعقاد خون، سرطان ها و همچنین به بررسی وضع سلامت عمومی بدن و یا اثرات مخرب درمان هایی که گلبول های خون را تحت تاثیر قرار می دهند مانند شیمی درمانی کمک کند.

WBC: تعداد گلبول های سفید خون است، گلبول های سفید خون وظیفه دفاع در برابر ویروس ها، باکتری ها و سایر عوامل مخرب را دارند. نام کامل آن White blood cell count می باشد.

علل کاهش آن ها: بیماری های مرتبط با مغز استخوان و نقص در سیستم ایمنی بدن، عفونت های شدید، اچ آی وی (HIV)، کمبود عناصر مس و روی و غیره سبب کاهش تعداد گلبول های سفید در خون می شوند.

علل افزایش آن ها: عفونت به ویژه عفونت هایی که عامل آن ها باکتری و ویروس باشد، التهاب، آلرژی، سرطان خون، استرس و فعالیت های بدنی سنگین از عواملی می باشند که سبب افزایش گلبول های سفید در خون می شوند.

گلبول های سفیده شامل انواع مختلفی می باشند که هر یک برای دفاع از بدن در برابر عوامل مختلفی وظیفه ایفا می کنند و شامل:

نوتروفیل ها (Neutrophils)، لنفوسیت ها(Lymphocytes)، مونوسیت ها (Monocytes)، ائوزینوفیل ها  (Eosinophils)و بازوفیل ها(Basophils) می باشند، در گزارش آزمایش سی بی سی در پایین قسمت WBC(تعداد گلبول های سفید) میزان و درصد آن ها درج می شود.

RBC: آر بی سی نشان دهنده تعداد گلبول های قرمز است و نام کامل آن Red blood cell count می باشد.

علل کاهش آنها: کم خونی، کمبود ویتامین های ب12، ب6 و فولیک اسید، کمبود آهن، کمبود یا ازدیاد مس، مشکلات مغر استخوان، التهاب، مشکلات کلیوی، مصرف طولانی مدت آسپرین.

علل افزایش آن ها: کم آبی بدن، مشکلات ریوی، استعمال دخانیات، وجود تومور در کلیه ها و یا سایر اندام ها که سبب افزایش تولید اریتروپویتین می شود.

Hb: هموگلوبین پروتئینی است که وظیفه حمل اکسیژن از ریه به سایر اندام های بدن را ایفا می کند. کمبود آن نشانه ای از کم خونی و ازدیاد آن نشانه غلظت خون می باشد و  نام کامل آن Hemoglobin  است.

علل کاهش آن: کم خونی، کمبود عناصر آهن یا مس، ازدیاد مس، کمبود ویتامین های ب6، ب 12، فولیک اسید و ویتامین ای.

علل افزایش آن: استعمال دخانیات، آلودگی هوا و کمبود اکسیژن و غیره.

Hct: هماتوکریت نشان دهنده درصد گلبول های قرمز نسبت به حجم خون می باشد و می بایست با سایر فاکتورهای خون مانند RBC و Hb مورد بررسی قرار گیرد و نام کامل آن Hematocrit است.

MCV: ام سی وی نشان دهنده اندازه متوسط گلبول های قرمز خون می باشد و نام کامل آن Mean corpuscular volume است.

MCH: ام سی اچ به معنی میزان متوسط حمل اکسیژن توسط هموگلوبین به درون گلبول قرمز خون می باشد(به زبان ساده تر میزان اکسیژن موجود در خون) و نام کامل آن Mean corpuscular hemoglobin است.

MCHC: بیانگر درصد هموگلوبین موجود در داخل گلبول قرمز است و نام کامل آن Mean corpuscular hemoglobin concentration می باشد.

RDW: بیانگر گستره توزیع گلبول های قرمز است و نام کامل آن Red cell distribution width می باشد.

Platelets: پلاکت ها نقش مهی در انعقاد خون ایفا می کنند به عنوان مثال زمانی که دست شما زخم و دچار خونریزی می شوید این پلاکت ها هستند که موجب انعقاد خون و جلوگیری از خونریزی می شوند، میزان کم آن ها موجب کند شدن سرعت انعقاد خون و طولانی شدن زمان خونریزی می شود و میزان بالای آن ها ممکن است سبب انعقاد خون به طور ناخواسته در اندام هایی شود که نباید این اتفاق رخ دهد به عنوان مثال کسانی که دارای میزان بالایی پلاکت می باشند ممکن است دچار لخته خون در عروق و سکته قلبی یا مغزی شوند.

علل کاهش آن ها: عفونت های ویروسی مانند مونونوکلئوز، سرخک، هپاتیت، مصرف برخی از داروها از قبیل استامینوفن، کویندین و غیره، اختلالات سیستم ایمنی، سرطان خون و یا غدد لنفاوی، شیمی درمانی و پرتو درمانی

علل افزایش آن ها: وجود برخی از سرطان ها مانند: ریه، دستگاه گوارش، سرطان پستان، تخمدان، بیماری آرتریت روماتوئید، التهاب روده ها و لوپوس، کم خونی فقر آهن، کم خونی همولیتیک و غیره.

MPV: نشان دهنده اندازه پلاکت ها می باشد و نام کامل آن Mean platelet volume است.

PDW: بیانگر گستره توزیع پلاکت ها می باشد و نام کامل آن Platelet distribution width است.

نکته: بعضی از فاکتورهای ذکر شده ممکن است به دلایلی غیر از وجود بیماری برای مدت کوتاه و بطور موقت کاهش یا افزایش یابند، این دلایل عبارتند از عادات ماهانه در خانم ها، حاملگی، انجام ورزش های سنگین، مصرف داروهای استروئیدی، استرس و فشارهای شدید روحی، دوران نقاهت بعد از انجام جراحی، تب و سرماخوردگی، بی خوابی برای مدت طولانی و غیره، که البته بعد از اینکه بدن در حالت عادی قرار گیرد میزان این فاکتورها باید به حالت نرمال برگردند.

ناشتا بودن برای انجام این آزمایش نیاز نمی باشد.

نویسنده این مقاله دکتر دانیال نصیرزاده متخصص تغذیه و رژیم درمانی

استفاده از مطالب این سایت تنها با ذکر نام نویسنده و لینک مستقیم بلامانع است.