افسردگی و درمان افسردگی

علل افسردگی

در دنیا و زمانی زندگی می کنیم که افسردگی بسیار گسترش یافته و خیلی از انسان ها به درجات مختلف آن از خفیف تا شدید مبتلا می باشند. انسان از دو بعد جسم و روان تشکیل شده و این دو به طور مستقیم یکدیگر را تحت تاثیر قرار می دهند و یکی از دلایلی که امروزه بیماری افسردگی فراگیر شده، این است که افراد اطلاع کافی از رابطه بین جسم و روان ندارند و نمی دادند بسیاری از ناراحتی های روانی می توانند ریشه در جسم و عوامل مرتب با آن از قبیل تغذیه بد، خواب و استراحت ناکافی، عدم انجام فعالیت های بدنی و برعکس بسیاری از مشکلات جسمانی نیز بر اثر استرس و فشارهای روانی بوجود می آیند که در ادامه مقاله به بررسی دقیقتر آن ها می پردازیم.

قبل از اینکه علل افسردگی و نحوه درمان بیماری افسردگی را بررسی کنیم، اجازه دهید مقاله را با این مبحث شروع کنیم که افسرده به چه کسی گفته می شود؟

چنانچه شخصی 5 عدد از 12 علائمی که در زیر نوشته ام را برای مدت بیشتر از 4 هفته تجربه کند دچار افسردگی شده و نیاز به درمان دارد:

1. بی انگیزگی و احساس پوچی  2. کج خلقی و زود رنجی 3. احساس اندوه و غم 4. بدبینی و یا ترس و هراس(فرد افسرده دائما بر این تصور است که دیگران قصد توطئه و یا آسیب رساندن به وی را دارند.) 5. نومیدی 6. عدم تمایل به ارتباط با دیگران و منزوی شدن 7. داشتن مشکل در روابط با دیگران(فرد افسرده در خانه و یا محیط کار دائما با دیگران مشکل و مشاجره دارد) 8. عدم تمایل به انجام امور مفرح مانند بازی و سرگرمی 9. ناتوانی جنسی و یا کاهش تمایلات جنسی 10. افزایش و یا کاهش وزن و اشتها 11. خستگی و کم شدن انرژی بدن 12. بی خوابی و یا خوابیدن بیش از حد

در ریز به بررسی علل متداول افسردگی، رابطه بین جسم و روان و نحوه درمان افسردگی می پردازیم:

الف) عوامل بیوشیمیایی در بدن و رابطه آن ها با افسردگی:

1. مهمترین علت افسردگی، کم شدن انرژی بدن است. زمانی که انرژی کافی توسط بدن تولید نشود فرد دائما خسته، بی حوصله، بی انگیزه و انجام امور روزانه برای او سخت و دشوار است. همچنین کمبود انرژی سبب می شود فرد تمایل خود به ارتباط با دوستان و داشتن روابط اجتماعی را از دست بدهد و به جای آن منزوی و گوشه گیر شود.

یک مثال ساده برای درک بهتر این مطلب می زنم، وقتی شخصی یک شب خواب و استراحت کافی نداشته باشد در روز بعد دچار خستگی و کمبود انرژی می شود و اگر دوستان او، وی را به یک مهمانی دعوت کنند، او دعوت آن ها رد خواهد کرد و می گوید: امروز خسته ام و حوصله مهمانی ندارم. حال زمانی که این خستگی مزمن و طولانی شود و فرد هر روز آنرا تجربه کند به آن افسردگی گوییم.

بسیاری از جنبه های شخصیتی و رفتاری ما ارتباط مستقیم با میزان انرژیمان دارد. افراد کم انرژی دارای ویژگی ها و مشکلاتی از قبیل: ترس، اضطراب، عدم اعتماد به نفس، نفرت، بی تفاوتی و سردی و در نقطه مقابل آن افراد با انرژی دارای اعتماد به نفس، شجاعت، هیجان، عشق و محبت می باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره چگونگی تولید انرژی در بدن و رابطه آن با افسردگی لطفا مقاله خستگی و کمبود انرژی را مطالعه نمایید.

2. کمبود یا ازدیاد ویتامین ها و مواد معدنی و رابطه آن ها با افسردگی: به مواد معدنی و ویتامین ها ابزار بدن گفته می شود، برای تمام فعالیت های بیوشیمیایی مانند تولید آنزیم ها، هورمون ها، تولید انرژی و به طور کلی برای فعالیت تمام بخش های بدن مورد استفاده قرار می گیرند، به عنوان مثال بدن از عنصر روی برای تولید بیش از 100 آنزیم از جمله آنزیم های گوارشی، تولید پروتئین، تبدیل مواد غذایی به انرژی، تولید اسپرم و غیره، از کلسیم برای تولید ناقل های شیمیایی بین سلولی، تبدیل چربی به انرژی و نیز ترمیم استخوان ها و دندان ها، از آهن برای تولید گلبول های قرمز خون، از منیزیم برای تنظیم ضربان قلب و فشار خون، تولید ATP، تولید بیش از 400 آنزیم و غیره استفاده می نماید. به عبارتی هر یک از مواد معدنی و ویتامین ها ایفاگر نقش های متعددی در بدن می باشند که در ادامه به بررسی رابطه آن ها با افسردگی می پردازیم.

ازدیاد عنصر مس: رفتارهای انسان تحت تاثیر دو قسمت از مغز می باشند، یکی با نام کورتکس که به  بخشی از مغز گفته می شود که مربوط به استدلال و منطق است و قسمتی دیگر با نام مغز قدیم و یا مغز حیوانی که مسئول احساسات و عواطف است. عنصر روی محرک و تقویت کننده فعالیت کورتکس و عنصر مس تقویت کننده فعالیت مغز قدیم است. اشخاصی که بدن آن ها دارای میزان زیادی عنصر مس می باشد تمایل به استفاده از مغز قدیم(احساسات) را دارند تا استفاده از بخش کورتکس(منطق و استدلال)، در نتیجه حالات احساسی از قبیل عصبانیت، زود رنجی، حساس و عجول بودن در آن ها بیشتر دیده می شود. همچنین عنصر مس محرک تولید انتقال دهنده های عصبی از قبیل اپی نفرین، دوپامین، نوراپی نفرین و مونو آمینو اکسیداز(آنزیمی که برای تولید سروتونین لازم است) می باشد. عدم تعادل مس تأثیرات همه جانبه بر روی سیستم اعصاب مرکزی می گذارد که به شدت با واکنش های روانی، عاطفی و عصبی همراه است. برخی از علائم و بیماری های مرتبط با آن عبارتند از کاهش قدرت حافظه به خصوص در افراد جوان، افسردگی، اضطراب، اختلال دو قطبی، وسواس، اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روانی. جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله ازدیاد مس را مطالعه نمایید.


کمبود عناصر منیزیم، منگنز، کروم و نوسانات قند خون: بدن از این سه عنصر برای متابولیزم قند استفاده می کند و کمبود آنها موجب افت قند خون و سایر اختلالات می شود. فعالیت مغز به شدت وابسته به سطح ثابت قند خون است. وقتی قند خون متغیر باشد باعث افت انرژی، نوسانات خلق و خوی و احساس گیجی شده و به راحتی می تواند موجب حس افسردگی در فرد شود.

کمبود ویتامین ها: ویتامین های گروه ب، ث برای تولید انرژی در بدن و همچنین برای فعالیت ذهن و حافظه مورد نیاز می باشند و کمبود آن ها سبب کاهش قدرت حافظه، انرژی بدن و ایجاد حس افسردگی می گردد، در این بین ویتامین های ب1، ب6 و ب12 اهمیت بیشتری دارند. کمبود ویتامین ب12 در افراد گیاه خوار بسیار شایع است زیرا این ویتامین فقط در منابع حیوانی از قبیل گوشت یافت می شود. افراد بالای 50 سال نیز در معرض کمبود این ویتامین می باشند زیرا با افزایش سن جذب این ویتامین از طریق دستگاه گوارش کاهش می باید. به همین دلیل لازم است این افراد از طریق مکمل های غذایی و یا بصورت تزریقی این ویتامین حیاتی را دریافت کنند، عوارض کمبود ویتامین ب12 بسیار خطرناک می باشد از جمله می توان به کم خونی شدید، مشکلات گوارش، افسردگی، گیجی، فراموشی و حتی مرگ اشاره کرد.

ب) عوامل روانی و اجتماعی و تاثیر آن ها بر جسم و بروز افسردگی
همانطور که در قسمت قبل و در مقاله خستگی و کمبود انرژی توضیح داده ام مشکلات مرتبط با تولید انرژی در بدن می توانند سبب تغییرات اساسی در شخصیت و نوع نگرش ما شوند و بر عکس آن نیز صادق است یعنی عوامل اجتماعی و روانی از قبیل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و غیره که سبب استرس می شوند، می توانند بدن انسان را تحت تاثیر قرار داده و سبب بروز بیماری های مختلف از جمله افسردگی شوند. برای درک بهتر این مطب اجازه دهید بررسی کنیم بدن چگونه به استرس و فشارهای روحی و روانی واکنش نشان می دهد:

1. وقتی تحت استرس قرار می گیریم غده هیپوتالاموس در مغز از طریق آزاده سازی یک محرک شیمیایی در خون و همچنین ارسال سیگنال عصبی سبب تحریک غدد آدرنال(فوق کلیوی) می شود. در این موقع غدد آدرنال چندین هورمون از قبیل کورتیزول را در خون آزاد کرده که سبب افزایش قند و فشار خون می گردد. ترشح این هورمون ها سبب مصرف مقدار زیادی از عناصر روی، ویتامین های ث و گروه ب شده و سپس بدن برای کاهش فشار خون به مصرف مقادیری از عنصر منیزیم می پردازد، استمرار استرس سبب مصرف بیشتر این عناصر و در نهایت تخیله ذخایر بدن می گردد، بیش از 100 آنزیم در بدن برای ترشح نیاز به عنصر روی و بیش از 400 آنزیم نیاز به منیزیم دارند، نشانه های کمبود این عناصر در بدن عبارتند از: کاهش انرژی، کاهش تولید آنزیم های گوارشی و به دنبال آن بروز مشکلات مرتبط با گوارش غذا، افزایش فشار خون، ریزش مو، ضعف غدد فوق کلیوی، خستگی مفرط، مشکلات عصبی و غیره. 

2. افزایش خطر سکته قلبی: تحقیقات در اروپا بروی 200000 کارمند نشان می دهند آنهایی که سمت های پر استرس دارند  نسبت به سایرین 23% بیشتر دچار سکته قلبی می شوند.

3. سر درد: هورمون هایی که باعث واکنش بدن به استرس می شوند از قبیل آدرنالین و کورتیزول سبب تغییراتی در عروق می گردند که سردرد های شدید و گاهی حملات میگرنی را به دنبال خواهد داشت.

4. تمایل زیاد به خوردن مواد قندی و چربی: تحقیقات نشان می دهد آزاد شدن بیش از حد هورمون کورتیزول در خون حین استرس سبب افزایش تمایل انسان به خوردن مواد قندی و چربی می شود. محققان بر این باورند ازدیاد این هورمون فعالیت بخشی از مغز را که مسئولیت کنترل اشتها را برعهده دارد برای چندین ساعت مختل کرده و فرد بعد از آنکه تحت استرس قرار می گیرد به خوردن بی رویه مواد غذایی به ویژه چربی و مواد قندی می پردازد.

5. اضافه شدن وزن: معمولا بعد از آنکه فرد تحت استرس قرار می گیرد و به واسطه واکنش های فیزیکی و بیوشیمیایی که در بدن رخ می دهد احساس خستگی کرده و متقابلا برای مدتی از انجام فعالیت های بدنی اجتناب می کند، در این حالت تمام مواد غذایی مصرفی به چربی تبدیل شده و باعث افزایش وزن و چاقی می گردد.

6. کاهش قدرت یادگیری و حافظه: ازدیاد هورمون های ترشح شونده حین استرس با مولدهای شیمیایی که انتقال دهنده پیام های عصبی بین سلول های مغزی می باشند تداخل عمل دارند و سبب می شوند که فرد تا مدتی نتواند به درستی فکر و تصمیم گیری نماید.

فشارهای روانی به هر شکل از زندگی در شهرهای شلوغ گرفته تا مشکلات خانوادگی و غیره همگی سبب وارد شدن استرس و تخریب بدن به اشکال مختلف و تضعیف غدد فوق کلیوی می گردند و می توانند عامل بسیاری از بیماری ها از جمله افسردگی، فشار خون و غیره باشند. البته مشکلات و مسائل مختلفی می توانند سبب بروز افسردگی گردند که در این مقاله فقط به برخی اشاره شد.

ملاحظه می کنید بدن و روان انسان رابطه و تاثیر مستقیم بر یکدیگر دارند و برای درمان افسردگی بویژه زمانی که فرد به درجات شدید آن مبتلا می باشد نیاز است همزمان به هر دو بعد انسان رسیدگی شود، مراجعه به یک مشاور و یا انجام تمرینات مدیتیشن جهت کنترل عصبانیت، افکار و احساسات منفی در کنار تنظیم بیوشیمیایی و میزان انرژی بدن الزامییست.

درمان افسردگی:

برنامه ما برای درمان افسردگی شامل دو قسمت است:

1. تنظیم بدن:  با انجام آزمایش های خون وضعیت متابولیزم، میزان مواد معدنی، ویتامین ها و سایر عوامل مربوطه بررسی و درمان مناسب در قالب مکمل های غذایی، گیاهان درمانی به منظور تنظیم بیوشیمی بدن تجویز می گردد.

2. کنترل ذهن و افکار:  تمرینات مدیتیشن بصورت فایل های صوتی و یا مکتوب ارائه می شوند که به فرد کمک می کنند بر افکار، احساسات منفی، ترس، استرس و عصبانیت خود کنترل بهتری داشته باشد.

جهت دریافت نسخه رایگان مدیتیشن لطفا اینجا کلیک کنید!

بنده با تجویز قرص های ضد افسردگی کاملا مخالف هستم، هم دارای عوارض جانبی می باشند و هم به مرور زمان فرد به آن ها وابسته می شود. استفاده از قرص های ضد افسردگی هیچگاه درمان کننده این بیماری نبوده و فقط به طور موقت از بعضی از علائم افسردگی می کاهند.

قرص ضد افسردگی و  راه های مقابله با افسردگی روانشناسی و قرص ضد افسردگی تجویز روانپزشک ویتامین های گروه ب و بویژه ب12 تست افسردگی را نحوه تغذیه جلوگیری و گیاهان دارویی افسردگی بعد از زایمان را تجربه می کنند افسردگی در دوران حاملگی و احساس رود رنجی نومیدی بی حوصلگی احساس غم و اندوه اضطراب و نگرانی سبب ایجاد مشکلات زیادی هم برای خود فرد و هم دیگران می شود از این رو درمان افسردگی گامی مهم است.